List przewozowy CMR

Trzy oryginały i dokąd idą

The consignment note shall be made out in three original copies signed by the sender and by the carrier. These signatures may be printed or replaced by the stamps of the sender and the carrier if the law of the country in which the consignment note has been made out so permits. The first copy shall be handed to the sender, the second shall accompany the goods and the third shall be retained by the carrier.

Konwencja CMR, artykuł 5 ustęp 1.

Trzy oryginały, wszystkie podpisane zarówno przez nadawcę, jak i przewoźnika. Egzemplarz, który jedzie razem z towarem, jest twój w drodze. Trzeci należy do twojego pracodawcy.

Jeżeli towar jest rozdzielony na różne pojazdy albo chodzi o różne rodzaje lub partie, zarówno nadawca, jak i przewoźnik mogą żądać osobnego listu przewozowego na każdy pojazd lub każdą partię.

Konwencja CMR, artykuł 5 ustęp 2.

Co obowiązkowo musi być na liście

Artykuł 6 wylicza, co ma się tam znaleźć w każdym przypadku. Punkty, które w drodze liczą się dla ciebie najbardziej:

d	miejsce i data przyjęcia towaru oraz miejsce przewidziane dla jego wydania
f	powszechnie używane określenie rodzaju towaru i sposób opakowania, a przy towarach niebezpiecznych ich ogólnie uznane określenie
g	liczba sztuk, ich cechy i numery
h	waga brutto lub inaczej wyrażona ilość towaru
j	instrukcje niezbędne dla formalności celnych i innych
k	oświadczenie, że przewóz podlega tej konwencji bez względu na jakąkolwiek przeciwną klauzulę

Konwencja CMR, artykuł 6 ustęp 1 litery d, f, g, h, j oraz k.

Punkt k jest szczególny. Stoi tam dosłownie, że konwencja obowiązuje bez względu na jakąkolwiek przeciwną klauzulę. Ogólne warunki, które twierdzą co innego, nic tu nie zmieniają.

Co masz sprawdzić przy załadunku

To jest artykuł, który dotyczy ciebie:

On taking over the goods, the carrier shall check: (a) the accuracy of the statements in the consignment note as to the number of packages and their marks and numbers, and (b) the apparent condition of the goods and their packaging.

Konwencja CMR, artykuł 8 ustęp 1.

Dwie rzeczy. Czy liczby, cechy i numery zgadzają się z tym, co stoi na liście. I jak towar i opakowanie wyglądają na oko.

Zwróć uwagę na to słowo. Nie musisz otwierać kartonów. Masz patrzeć na to, co widać: uszkodzona folia, wgniecione kartony, mokre palety, krzywe stosy.

Zastrzeżenie, i dlaczego przyczyna musi być przy nim

Where the carrier has no reasonable means of checking the accuracy of the statements referred to in paragraph 1(a) of this article, he shall enter his reservations in the consignment note together with the grounds on which they are based. He shall likewise specify the grounds for any reservations which he makes with regard to the apparent condition of the goods and their packaging. Such reservations shall not bind the sender unless he has expressly agreed to be bound by them in the consignment note.

Konwencja CMR, artykuł 8 ustęp 2.

Stoją tu trzy rzeczy i wszystkie trzy bywają pomijane.

Nie możesz sprawdzić, to wpisujesz zastrzeżenie. Zamknięta i zaplombowana naczepa, której nie ładowałeś sam, to dokładnie taki przypadek. To nie jest wybór, tylko obowiązek.

Przyczyna musi być przy tym. Samo napisanie „zastrzeżenie” to nie jest to, co tam stoi. Stoi: wraz z podstawami, na których się opiera. Napisz więc dlaczego: ładowane przez nadawcę, brak wglądu w towar, podstawione zaplombowane, opakowanie uszkodzone od góry.

Twoje zastrzeżenie nie wiąże automatycznie nadawcy. Wiąże go tylko wtedy, gdy wyraźnie zgodził się na to w liście przewozowym. Twoje zastrzeżenie jest więc twoim własnym zapisem, a nie wyrokiem, którym druga strona jest związana.

Co się dzieje, gdy nic nie zapiszesz

If the consignment note contains no specific reservations by the carrier, it shall be presumed, unless the contrary is proved, that the goods and their packaging appeared to be in good condition when the carrier took them over and that the number of packages, their marks and numbers corresponded with the statements in the consignment note.

Konwencja CMR, artykuł 9 ustęp 2.

Przeczytaj to spokojnie. Nie ma zastrzeżenia na liście, to domniemywa się, że dostałeś wszystko w dobrym stanie i we właściwej liczbie. Okaże się przy wydaniu szkoda albo brak, to twoja strona zaczyna z tyłu.

To domniemanie da się obalić, ale wtedy to ty musisz udowodnić coś przeciwnego. Dwie linijki na liście przy załadunku są prostsze.

Brak listu, brak umowy?

The contract of carriage shall be confirmed by the making out of a consignment note. The absence, irregularity or loss of the consignment note shall not affect the existence or the validity of the contract of carriage which shall remain subject to the provisions of this Convention.

Konwencja CMR, artykuł 4.

Nie. Brakuje listu, jest wadliwy albo zaginął, umowa przewozu nadal istnieje i konwencja obowiązuje w całości. List przewozowy dowodzi umowy, nie tworzy jej.

Ale nie odwracaj tego: bez listu tracisz właśnie ten dokument, którym mógłbyś zapisać swoje zastrzeżenie.

Czytaj dalej

• Szkoda przy dostawie i twoje terminy na zastrzeżenie
• Mandat z zagranicy w twojej skrzynce

Źródła

• Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR), Genewa, 19 maja 1956, artykuły 4, 5, 6, 8 i 9. legislation.gov.uk

Konwencja CMR nie ma oficjalnej polskiej wersji na EUR-Lex. Cytujemy autentyczny tekst angielski, jeden z języków autentycznych konwencji, w postaci załącznika do brytyjskiej Carriage of Goods by Road Act 1965, a wyjaśnienie podajemy po polsku. Strona legislation.gov.uk wstawia między ustępami oznaczenie „U.K.” jako wskazanie zakresu terytorialnego; to nie należy do tekstu konwencji i zostało tu pominięte.

Sprawdzone 21 sierpnia 2026. Ta strona wyjaśnia konwencję i nie jest poradą prawną w konkretnym sporze.