Obliczanie nacisku osi

Limity ustawowe na oś

Stoją w załączniku I do dyrektywy 96/53/WE i obowiązują w ruchu międzynarodowym w Unii. Dwa, których potrzebujesz najczęściej, brzmią dosłownie tak:

3.1 Pojedyncze osie nienapędowe 10 ton

3.4.1 Oś napędowa pojazdów, określone w ppkt 2.2.1 i 2.2.2 — 11,5 tony

Dyrektywa 96/53/WE, załącznik I, punkty 3.1 i 3.4.1.

Dla zestawów osi limit zależy od odległości między osiami. Im dalej od siebie stoją, tym więcej zestaw może razem unieść:

Oś podwójna przyczepy lub naczepy
mniej niż 1,0 m	11 ton
1,0 do 1,3 m	16 ton
1,3 do 1,8 m	18 ton
1,8 m lub więcej	20 ton
Oś potrójna przyczepy lub naczepy
do 1,3 m włącznie	21 ton
ponad 1,3 do 1,4 m	24 tony

Dyrektywa 96/53/WE, załącznik I, punkty 3.2 i 3.3.

Standardowa trzyosiowa naczepa z osiami w rozstawie około 1,31 m mieści się więc w rubryce 24 ton. To jest liczba, którą w praktyce liczysz.

Przepis, którego prawie nikt nie zna

Wszyscy patrzą na maksima. Ale w tym samym załączniku stoi też minimum, i to jest punkt, w którym dobrze pomyślane rozłożenie ładunku się sypie:

Ciężar przenoszony przez oś napędową lub osie napędowe pojazdu lub zestawu pojazdów nie może być niższa niż 25 % rzeczywistej masy całkowitej pojazdu lub zestawu pojazdów, jeżeli poruszają się w ruchu międzynarodowym

Dyrektywa 96/53/WE, załącznik I, punkt 4.1. Forma „nie może być niższa” stoi tak w oficjalnym tekście polskim, choć „ciężar” jest rodzaju męskiego; cytujemy dosłownie.

Przy 40 tonach całkowitych oznacza to co najmniej 10 ton na osi napędowej. Przesuniesz ładunek tak daleko do tyłu, że ciągnik stanie lekko, to łamiesz przepis, nawet jeśli żadna oś nie przekracza swojego maksimum.

Powód to przyczepność. Oś napędowa, która stoi za lekko, nie chwyta na mokrym podjeździe. To nie jest więc przepis papierowy, to jest powód, dla którego stajesz na deszczu na wjeździe.

Jak wyliczyć, co ląduje na której osi

Dla naczepy to dźwignia z dwoma podporami: siodło z przodu i zestaw osi z tyłu. To, gdzie stoi twój ładunek między nimi, decyduje o rozkładzie.

Potrzebujesz dwóch wymiarów:

L	odległość od siodła do środka zestawu osi
a	odległość od siodła do środka ciężkości ładunku

Wtedy dla ładunku o masie G:

Na osiach naczepy	G × a ÷ L
Na siodle	G × (L − a) ÷ L

Kontrola jest prosta: te dwie liczby razem zawsze dają G. Stoi ładunek dokładnie nad zestawem osi, to a równa się L i zestaw niesie wszystko. Stoi tuż nad siodłem, to wszystko niesie ciągnik.

Przykład, żeby to zobaczyć

Załóżmy, że L wynosi 7,5 metra i masz 24 tony ładunku ze środkiem ciężkości 4 metry za siodłem.

Osie naczepy	24 × 4 ÷ 7,5 = 12,8 tony
Siodło	24 × 3,5 ÷ 7,5 = 11,2 tony

Razem 24 tony, zgadza się. Uwaga: to jest tylko to, co robi twój ładunek. Masa własna naczepy dochodzi do tego i rozkłada się według tej samej dźwigni.

Zmierz swoje własne L. Różni się w zależności od naczepy, a przy naczepie z przesuwnym zestawem osi zmienia się w chwili, gdy przesuwasz.

Co robi jeden metr przesunięcia

Weź ten sam przykład i przesuń ładunek metr do przodu, czyli a wynosi 3 metry:

Osie naczepy	24 × 3 ÷ 7,5 = 9,6 tony
Siodło	24 × 4,5 ÷ 7,5 = 14,4 tony

Jeden metr przeniósł więc 3,2 tony z osi naczepy na ciągnik.

Tę liczbę wyliczysz sam dla swojego zestawu: na metr przesuwasz G podzielone przez L ton. Przy 24 tonach i L równym 7,5 metra to 24 ÷ 7,5 = 3,2 tony na metr. Przy cięższym ładunku albo krótszym L idzie szybciej.

Czytaj dalej

• Zabezpieczenie ładunku i siły
• Masa przy ładunku częściowym
• Burty, kłonice i wytrzymałość nadwozia

Źródła

• Dyrektywa Rady 96/53/WE ustanawiająca maksymalne dopuszczalne wymiary i masy pojazdów w ruchu krajowym i międzynarodowym, załącznik I, punkty 3.1 do 3.5 i punkt 4.1, wersja skonsolidowana z 26 maja 2015. EUR-Lex

Teksty prawne cytowane dosłownie z polskiej wersji językowej na EUR-Lex i sprawdzone 21 sierpnia 2026. Przykłady rachunkowe są nasze i służą pokazaniu dźwigni; wstaw własne wymiary. Państwa członkowskie mogą dla ruchu krajowego stosować inne limity, a dla transportu ponadnormatywnego obowiązuje osobny system zezwoleń.